جواب آزمایش هلیکوباکتر مثبت شد؛ حالا چه؟
هلیکوباکتر پیلوری باکتری شایعی در معده است. مثبت شدن آزمایش یعنی چه، چه ارتباطی با زخم معده دارد، درمان چگونه است و چرا باید دوره را کامل کنید و بعدش دوباره آزمایش بدهید. بدون دارو و دوز.
اول نفس بکشید
دیدن کلمهٔ «مثبت» در برگهٔ آزمایش ترسناک است، مخصوصاً وقتی کنارش اسم باکتری آمده و خبر می‌رسد که با سرطان هم ربطی دارد. اما هلیکوباکتر پیلوری عفونتی شایع است و درمان دارد. ACG آن را عفونت معمول باکتریایی معده در سراسر دنیا می‌خواند و می‌گوید بیشتر مبتلایان نشانه‌ای ندارند. مثبت شدن آزمایش یعنی باید به بحث «چه کنیم؟» برسید، نه اینکه اتفاق بدی افتاده باشد.
هلیکوباکتر چیست؟
باکتری‌ای که در معده زندگی می‌کند. ACG می‌نویسد در بعضی افراد می‌تواند باعث زخم معده یا ابتدای روده شود و در آینده خطر سرطان معده را بالا ببرد، و ممکن است با به‌اشتراک گذاشتن غذا و نوشیدنی با فرد مبتلا منتقل شود. NIDDK می‌گوید همراه با بعضی مسکن‌ها، شایع‌ترین علت زخم معده است. NHS هم می‌گوید عفونت درمان‌نشده خطر سرطان معده را بالا می‌برد.
اما «خطر بالاتر» با «سرطان دارید» یکی نیست. خطر یعنی احتمال، نه قطعیت، و ACG می‌گوید بیشتر مبتلایان اصلاً نشانه‌ای ندارند. اینکه برای شما چه لازم است را پزشک با توجه به وضع شما می‌گوید.
چه نشانه‌هایی دارد؟
ممکن است هیچ نشانه‌ای نباشد. اگر باشد، NIDDK در توضیح زخم معده می‌نویسد: درد یا ناراحتی شکم، حس سیری زودرس یا سنگینی پس از غذا، تهوع، نفخ و آروغ. NHS درد سوزشی بالای شکم را که شب‌ها بدتر می‌شود، سوءهاضمه و تهوع را هم می‌آورد.
آزمایش‌ها چه هستند؟
ACG چهار روش را نام می‌برد: آزمایش خون برای آنتی‌بادی، آزمایش تنفسی، آزمایش مدفوع، و نمونه‌برداری از معده در آندوسکوپی. NHS هم آزمایش تنفس، مدفوع و خون را می‌نویسد و گاهی آندوسکوپی.
یک نکتهٔ عملی: بعضی داروها و درمان‌ها می‌توانند نتیجهٔ برخی آزمایش‌ها را تغییر بدهند. اگر قرار است آزمایش بدهید، فهرست داروهایتان را به پزشک یا آزمایشگاه نشان دهید و بپرسید پیش از آزمایش باید مراقب چیزی باشید. هیچ دارویی را خودتان قطع نکنید؛ اگر لازم باشد، پزشک می‌گوید.
درمان چگونه است؟
NIDDK می‌گوید درمان ترکیبی از چند دارو است، معمولاً دو آنتی‌بیوتیک یا بیشتر همراه با یک داروی کاهندهٔ اسید، و گاهی داروی دیگر. ACG هم می‌گوید معمولاً سه یا چهار دارو لازم است که حدود ۱۰ تا ۱۵ روز مصرف می‌شود. نوع و مدت دقیقش را پزشک می‌نویسد و به سن، سابقه، آلرژی و داروهای دیگر شما بستگی دارد. این‌جا نه نام دارویی می‌آید نه مقداری، چون خودتان نباید از روی یک مقاله دارو انتخاب کنید.
چند نکتهٔ مهم:
- دوره را کامل کنید. NIDDK می‌گوید اگر زودتر رها کنید، بعضی باکتری‌ها زنده می‌مانند و ممکن است مقاوم شوند. اگر عوارض آزارتان می‌دهد، دارو را خودتان قطع نکنید؛ با پزشک تماس بگیرید. کهیر گسترده، تورم لب و صورت یا تنگی نفس استثناست: دارو را ادامه ندهید و با ۱۱۵ تماس بگیرید. ACG هم می‌گوید عوارضی مثل ناراحتی معده، تهوع یا اسهال معمولاً پس از پایان درمان می‌گذرد.
- سابقهٔ آنتی‌بیوتیک را بگویید. NIDDK می‌گوید پزشک ممکن است آنتی‌بیوتیک‌هایی را که قبلاً گرفته‌اید کنار بگذارد، چون باکتری ممکن است به آن‌ها مقاوم شده باشد.
- آنتی‌بیوتیک باقی‌مانده یا قبلی را خودسرانه نخورید. هر دوره باید با نسخهٔ پزشک و برای همین عفونت باشد.
بعد از درمان: دوباره آزمایش
NIDDK می‌گوید دست‌کم چهار هفته بعد از تمام شدن دارو آزمایش مجدد انجام شود تا معلوم شود باکتری از بین رفته یا نه. ACG هم از آزمایش تنفسی، مدفوع یا آندوسکوپی همراه نمونه‌برداری برای پی‌گیری نام می‌برد. اگر هنوز عفونت هست، NIDDK می‌گوید پزشک ممکن است ترکیب دیگری بنویسد. ناامید نشوید؛ این در درمان این عفونت پیش می‌آید.
آیا همه مثبت‌ها باید درمان شوند؟
این را از روی یک مقاله نمی‌شود گفت. ACG درمان را برای بهبود زخم، کم شدن احتمال برگشتش و کم شدن خطر درازمدت سرطان معده مفید می‌داند، ولی اینکه آیا برای شما، با وضع و نشانه‌های شما، لازم است، تصمیم پزشک است. سابقهٔ زخم، سابقهٔ خانوادگی سرطان معده و داروهایی که مصرف می‌کنید را برایش بگویید.
زخم معده و مسکن‌ها
NIDDK و NHS هر دو بعضی مسکن‌های ضدالتهاب را از علت‌های اصلی زخم معده می‌دانند. اگر مسکنی را خودتان و بدون نسخه می‌خورید، پیش از ادامه دادن با پزشک یا داروساز حرف بزنید. اگر پزشک آن را برای بیماری دیگری تجویز کرده، خودتان قطع یا عوضش نکنید و نامش را به او بگویید.
غذا چه نقشی دارد؟
NIDDK می‌گوید رژیم غذایی زخم معده را ایجاد، پیشگیری یا درمان نمی‌کند و رژیم خاصی را توصیه نمی‌کند. NHS ترک سیگار، کم کردن الکل و مدیریت استرس را پیشنهاد می‌کند. راهنمای غذا و عادت‌های روزانه را ببینید.
کی فوراً کمک بگیرید؟
زخم می‌تواند خون‌ریزی کند. اگر استفراغ خونی یا شبیه تفالهٔ قهوه، مدفوع سیاه و چسبناک، درد شدید ناگهانی شکم یا درد سینهٔ ناگهانی دارید، منتظر نوبت نمانید. NHS همین‌ها را اورژانسی می‌داند. نشانه‌های خطر فوری را بخوانید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.
خلاصه
- مثبت بودن آزمایش تنفس، مدفوع یا نمونه‌برداری یعنی عفونت هست، نه اینکه سرطان دارید. جواب مثبت آزمایش خون را پزشک باید تفسیر کند.
- درمان با دارو و زیر نظر پزشک است؛ دوره را کامل کنید.
- دست‌کم چهار هفته پس از پایان درمان، آزمایش تأییدی بدهید.
- دارویی را خودتان شروع، قطع یا عوض نکنید.