این سوزش از معده است یا از قلب؟

یک سؤال که جواب سریع ندارد

نیمه‌شب با سوزشی پشت استخوان سینه بیدار می‌شوید. اولین فکر بیشتر آدم‌ها این است: «حتماً شام سنگین بود.» گاهی درست است. ولی همین حس می‌تواند از قلب هم بیاید، و از روی خودِ حس، کسی نمی‌تواند با اطمینان فرق بگذارد، نه شما، نه حتی پزشک. برای همین قاعدهٔ مهم این مقاله یک جمله است:

درد یا فشار سینه را خودتان گوارشی فرض نکنید.

چرا اینقدر شبیه‌اند؟

سوزش ریفلاکس از وسط سینه، پشت استخوان، شروع می‌شود و گاهی تا گلو بالا می‌آید. NIDDK این حس را چنین توصیف می‌کند و می‌گوید درد سینه خودش از نشانه‌های ریفلاکس است. MedlinePlus در فهرست علت‌های درد سینه، سوزش سر دل و بیماری‌های مری را کنار حملهٔ قلبی و آنژین می‌آورد، و کنار آن‌ها حمله وحشت، عضله دردناک و بیماری‌های ریه را هم.

از آن طرف، NHS می‌گوید حملهٔ قلبی هم می‌تواند شبیه سوءهاضمه باشد: سوزش در سینه، حس پری و نفخ. یعنی دو علت متفاوت یک شکل ظاهر می‌شوند. به همین دلیل «می‌دانم معده‌ام است» جمله‌ای نیست که بشود به آن تکیه کرد.

نشانه‌هایی که یعنی احتمال قلبی را جدی بگیرید

NHS و MedlinePlus نشانه‌هایی را می‌آورند که باید فوراً به پزشک برسانید. اگر درد سینه با هر کدام از این‌ها همراه است، منتظر نمانید:

• فشار، سفتی یا درد له‌کننده در سینه
• درد یا سنگینی که به بازو، گردن یا فک می‌رود
• تنگی نفس
• تعریق سرد
• تهوع یا احساس ناخوشی
• سرگیجه یا رنگ‌پریدگی، یا رنگ آبی و خاکستری پوست
• دردی که قطع نمی‌شود

NIDDK در توضیح سوءهاضمه هم درد سینه، و دردی را که به فک و گردن و بازو می‌رود، جزو نشانه‌هایی می‌شمارد که باید «همان لحظه» به پزشک نشان داده شوند. پس اگر درد سینه دارید، خودتان آن را سوءهاضمه حساب نکنید.

اگر یکی از این‌ها را دارید چه کنید؟

1. با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. منتظر نمانید ببینید خودش خوب می‌شود یا نه.
2. خودتان پشت فرمان ننشینید. NHS صریح می‌گوید با رانندگی خودتان به اورژانس نروید. کسی را بخواهید که شما را ببرد یا آمبولانس بگیرید.
3. بنشینید و استراحت کنید و فهرست داروهایتان را آماده کنید.
4. فکر نکنید مزاحم هستید. اگر معلوم شد قلب نبوده، بهتر از آن است که قلب بوده و صبر کرده باشید.

اینکه با درد سینه چه دارویی بخورید را اورژانس می‌گوید، نه یک مقاله.

پس سوزش‌های گوارشی چه؟

بله، بیشتر سوزش‌های سینه که بعد از غذا می‌آیند و مدت‌هاست الگوی ثابت دارند، گوارشی‌اند. NIDDK ریفلاکس را با سوزش پشت جناغ و برگشت محتوای معده به گلو یا دهان با مزهٔ ترش می‌شناسد. اما حتی برای کسی که ریفلاکس دارد:

• اگر درد تازه است یا با تعریق، تنگی نفس، تهوع و درد به بازو و فک همراه است، آن را «همان ریفلاکس همیشگی» نخوانید.
• اگر سوزش یا فشار سینه‌تان با راه رفتن و فعالیت می‌آید یا بیشتر می‌شود، یا ناگهان سنگین‌تر از همیشه شده، آن را ریفلاکس فرض نکنید و با ۱۱۵ تماس بگیرید، چون این الگو می‌تواند قلبی باشد. اگر فقط دفعاتش بیشتر یا زمانش طولانی‌تر شده و هیچ‌کدام از این نشانه‌ها را ندارید، در همین روزها پزشک را ببینید.
• اگر سابقهٔ قلبی دارید یا از آن نگرانید، همین را به پزشک بگویید. بررسی قلب جدا از بررسی معده است و یکی دیگری را کنار نمی‌گذارد.

سوزش گوارشی که نیاز به ویزیت دارد

بیشتر سوزش‌ها اورژانس نیستند، ولی لازم نیست تحمل کنید. NHS می‌گوید اگر تغییر عادت‌ها و داروهای داروخانه کمک نکرده، اگر بیشتر روزها سوزش دارید، یا اگر با گیر کردن غذا در گلو، تهوع مکرر یا کاهش وزن بی‌دلیل همراه است، به پزشک مراجعه کنید. NIDDK هم می‌گوید اگر بدون پاسخ به تغییرات سبک زندگی و داروهای بی‌نسخه ادامه دارد، پزشک را ببینید. نشانه‌هایی مثل استفراغ خونی یا مدفوع سیاه و قیری هم در NIDDK از دلایل مراجعه شمرده شده‌اند. راه‌های سبک‌زندگی را در راهنمای غذا و عادت‌های روزانه ببینید و فهرست نشانه‌های خطر را در نشانه‌های خطر فوری.

ریفلاکس بررسی هم می‌شود

اگر ریفلاکس مداوم دارید، پزشک گوارش می‌تواند علت و شدتش را بررسی کند. لازم نیست هر کسی آندوسکوپی کند؛ این تصمیم به نشانه‌ها و سابقه بستگی دارد. با پزشک گوارش مشورت کنید و اگر درد سینه دارید، پزشک ممکن است ابتدا بخواهد قلب را بررسی کند. آن را عقب نیندازید.

خلاصه

• سوزش سینه معمولاً از معده است، ولی از روی حس نمی‌شود مطمئن شد.
• درد سینه را خودتان گوارشی فرض نکنید.
• اگر درد با فشار، تعریق، تنگی نفس، تهوع یا درد به بازو، گردن و فک همراه است، ۱۱۵.
• خودتان رانندگی نکنید.
• سوزش پایدار و آزاردهنده را بدون اضطراب ولی بی‌تأخیر به پزشک نشان دهید.